چیا فوادی/

جلال طالبی مطمئنا برای حضور دوباره فوتبال ایران مدیون صفایی فراهانی است.در آن سالها و آغاز ریاست جمهوری محمد خاتمی بحث شایسته سالاری و بازگشت نخبگان از خارج از مرزها مطرح شد و جلال طالبی بازیکن خوب فوتبال ایران در دهه های 40 و 50 که پس از انقلاب به آمریکارفته بود و در آمریکا مربیگری می کرد پس از برکناری عجیب و غریب ایویچ در آن بازی پر گل مقابل آث رم ، سرمربی تیم ملی ایران شد. ما در حضور او 7 گل از رم خورديم جالب اینجا بود که بلافاصله پس از بركناري‌اش 5 گل به ميلان زديم.به هر حال فعل و انفعالات هدفداري در نيمه نخست سال 1998 در فوتبال ملي ما رخ داد كه باعث شد تا در حالیکه گزینه های مختلفی برای سرمربیگری تیم ملی مطرح شده بودند جلال طالبی روی نیمکت بنشیند.مربی که بعدها نزدیک ترین دوست صفایی ، رئیس وقت فدراسیون فوتبال شد.به هر جهت اولین حضور ایران در جام جهانی پس از انقلاب با مربیگری جلال طالبی همراه بود و دکتر بیژن ذوالفقارنسب هم دستیار طالبی بود.بگذریم از اینکه او هم ادعا داشت که باید او سرمربی تیم ملی می شد چون که در روزهای سخت پس از اخراج مایلی کهن سردو گرم تیم ملی را تا صعود به جام جهانی چشیده بود.به هر جهت  صعود حماسه‌اي به جام‌جهاني و همگروه شدن با تيم‌هاي ملي آلمان، آمريكا و يوگسلاوي بيش از پيش برخاطره‌انگيز بودن مسابقات جام جهاني در فرانسه را برای ما ایرانی ها به ارمغان آورد.مبارزه و تقابل چندين دهه‌اي ايران و آمريكا در عرصه سياست كاري كرد كه در جام‌جهاني 98 همه نگاه‌ها به اين ديدار ديپلماسي در مستطيل سبز معطوف شود.شش ماه مانده به شروع مسابقات جام‌جهاني و همگروه شدن ايران و آمريكا، گروه F را از فضاي ورزشي به فضايي كاملا سياسي سوق داد. تاثير اين همگروهي به حدي حاد بود كه نه تنها 70 ميليون ايراني، بلكه توجه شخصيت‌هاي سياسي مردم جهان را به اين سو سوق داد.بيل كلينتون، رئيس‌جمهور وقت آمريكا و آلبرايت، وزير امور خارجه اين كشور خيلي زود به اين موضوع واكنش نشان داده و با ارسال‌ پيام‌هاي جداگانه از دو تیم خواستند تا بازی جوانمردانه ای ارائه کنند.سي‌‌و‌يكم خرداد سال 1377 روز فراموش‌نشدني براي فوتبال ايران بود؛ جايي كه در بزرگ‌ترين تورنمنت فوتبال جهان ، ايران با گل‌هاي مهدي مهدوي‌كيا و حميد استيلي آمریکا را شکست داد تا شادي ميليوني مردم را در خیابانهای شهرهای سراسر ایران شاهد باشيم.مسابقه ای که بلندپایه ترین مقامات ایران نسبت به آن واکنش نشان دادندو پیام هایی صادر کردند.جلال طالبی سرمربی دوست داشتنی تیم ملی البته ناگفته های فراوانی درباره این بازی دارد که در گفتگویی با فوتبال مدیا به بهانه جام جهانی2010آفریقای جنوبی با او گفتگویی انجام دادیم.

 آقای طالبی ، اگر یادتان باشد بسیاری از كارشناسان، بازي ايران و آمريكا، را «مسابقه قرن» لقب دادندو این در حالی بود كه بيش از 250 عكاس در درون زمين گزارش تصويري بازي را بر‌عهده داشتند که واقعا یک رکورد عجیب بود

بله، مخصوصا زمانی که دو تیم پیش از آغاز بازی عکس یادگاری یک در میان انداختند،من خودم احساس کردم که تماشاگران داخل زمین ریخته اند.

البته خب با قرعه‌كشي مسابقات جام‌جهاني يعني شش ماه قبل از شروع بازي‌ها حساسيت بازي با آمريكا شروع شده بود.این حساسیت مطمئنا به دلیل درگيري‌هاي سياسي و تنش‌ها و اتفاقاتی بود که مردم ايران آن را از آمريكا حس كرده بودند.قبول دارید بازی به شدت سیاسی شده بود؟

بله، خب کلینتون و آلبرایت هم پیام هایی داده بودند بازی حساس بود و البته اين حساسيت دوطرفه بود، حتي كارشناسان نيز روي اين مسابقه تمركز كردند و مسئولان برگزار‌كننده مسابقات عنوان «Mother of all battles» يعني مادر همه مسابقات در جام‌جهاني 98 فرانسه را به بازي ايران و آمريكا دادند.

 خب شعار فیفا این است که فوتبال نباید سیاسی شود .شما هم آنچنان که من شنیده ام دوست داشتید که بازی سیاسی نشود.به هر جهت شما شهروند آمریکا بودید.برای سیاسی نشدن بازی شما کاری انجام دادید؟

ببینید مديريت چنين فضايي از قدرت من خارج بود، اصلا هر کشور دیگری که با امریکا تنش داشت روبری این تیم می ایستاد همین اوضاع برقرار بود.شما فکر کنید کره شمالی یا کوبا یا لیبی یا هر کشوری. همه بازيكنان ایران ،‌ 60-70 میلیون  ايراني، ایرانی های مقیم خارج از کشور و حتي كادر فني تحت سايه چنين فضايي حركت مي‌كردند. بنابراين از بین بردن یا کمتر کردن فضای سياسي كار راحتي نبود.

بازیکنان چه؟

رفتار بازيكنان به خوبي نشان داد كه بازي با آمريكا سياسي است و من نمي‌توانستم چنين ذهنيتي را از آنها خارج كنم و یا به آنها القا کنم که بازی سیاسی نیست.تنها كمكي كه مي‌توانستم انجام دهم اين بود كه استرس را از بازيكنانم دور كنم. من به دليل زندگي در امریکا، بازیکنان آمریکایی را خوبمی شناختم و به همین دلیل به بازيكنان تذکرات خوبی كردم. مي‌دانستم كه آنها بازيكنان مغروري در اختيار دارند و به‌همين دليل با بيان مسائل رواني، بچه‌ها را توجيه كردم.بازيكنان آمريكا به‌دليل غرور بالا مي‌خواستند در دقايق اوليه به گل برسند و من اين موضوع را به بازيكنانم گفته بودم. البته با‌ گذشت زمان جو آرام‌تر شد و بازيكنان ما راحت‌تر در زمين حركت كردند.

 فکر می کردید ایران برنده بازی باشد؟

قبل از بازی به همه رسانه ها اعلام كردم كه ايران برابر آمريكا بازنده نخواهد بود، چون به بازيكنانم ايمان داشتم

 از شما می خواهیم این سوال را با دقت زیاد بدهید.با‌توجه به سياسي بودن بازي، آيا قبل از مسابقه آدم های سياسي كشور از طیف های مختلف ، چپ و راست و میانه رو با شما یا بازیکنان و کادر تماسي با كادر فني يا بازيكنان داشتند؟

نه، به نظر من احتیاجی نبود.هيچ مسئول سياسي با من صحبتي هم انجام نداد هر چند بازي ايران و آمريكا ناخودآگاه ورزش را وارد سياست كرده بود و نيازي نبود مسئولان اهميت بازي را به ما گوشزد كنند.بگذارید شفاف یگویم که در آن وضعيت كسي جرات نمي‌كرد در جمع بازيكنان و كادر فني حرف سياسي بزند چون به‌اندازه كافي استرس و حساسيت در اردو وجود داشت و به همين دليل هيچ فرد سياسي تماسي با ما نداشت.چون امكان داشت در صورت شكست در پايان مسابقه مورد اتهام قرار بگيرد و بنابراين سكوت بهترين راهكار در اين زمينه بود. شايد شخصيت‌هاي سياسي قصد صحبت داشتند، اما در آن وضعيت ترجيح دادند حرفي نزنند و تصميم آنها هم درست بود.کارسیاستمدارانه ای بود.من هم موافق بودم.

 اما مثل اینکه گفته مي‌شود صفايي‌فراهاني رئیس وقت فدراسیون فوتبال به صورت انفرادي با بازيكنان صحبت كرد ...

بله ، خب ایشان رئیس فدراسیون فوتبال بود و باید هم صحبت می کرد.صفايي فراهاني البته دو روز قبل از شروع مسابقه به اردو آمد و حساسيت‌هاي بازي را به بازيكنان گفت،‌ اما اين موضوع هم  حال و‌هواي ورزشي داشت ولی سياست در كنار آن بود. صفايي در جلسه فني اصلا وارد نشد و كادر فني خيلي مستقل بود.

 شما که در جلسه بودید، می شود بخشی از حرفهای صفایی فراهانی را به ما بگویید؟

حرف خاصي نزد و فقط به بچه‌ها اهميت بالاي بازي را گوشزد كرد.صفايي فراهانی از حال و هواي مردم ايران روي اين مسابقه توضيح داد و گفت پيروزي بر آمريكا اهميت زيادي دارد.با توجه به اینکه كلينتون و آلبرايت قبل از بازي براي هر دو تيم پيام دادند و رنگ سياسي بيشتري به بازي بخشيدند، اعتماد به نفس آمریکایی ها بالا رفته بود.ام اوضاع برای ما فرق می کرد. پيام آلبرايت و كلينتون خارج از ميدان ورزشي بود و بازيكنان و كادر فني ايران توجهي نکردند.به نظر من بازيكنان ايران و آمريكا بر خلاف برداشت‌هاي سياسي چندان فكر غير‌ورزشي نداشتند و بي‌دليل نبود كه در آغاز و پايان مسابقه رفتارهاي بازي جوانمردانه در ميدان انجام دادند.عکس مشترک تیمی و گروهی و همچنین ردوبدل کردن یادگاری ها و دسه گل نشان داد که فوتبال و ورزش به این راحتی ها سیاسی نمی شود حتی اگر دو کشور با هم تنش سیاسی هم داشته باسند.

خبرهایی که از ورزشگاه ژرلاند می آمد مثل اینکه تیم ملی خیلی هم تنها بوده و زیاد هم تشویق نشده است.با جو ورزشگاه ژرلاند كه كاملا سياسي بود چکار کردید؟

بله، متاسفانه فضا روي سكوهاي ورزشگاه كاملا سياسي بود و شعارهاي متفاوتي در فضا پيچيده شده بود، اما من و بازيكنان روي چنين مسائلي تمركز نكرديم و فقط به فوتبال و پيروزي بر آمريكا فكر مي‌كرديم.فرانسه کشور آزادی است و این اتفاقات برای آنها طبیعی بود اما برای ما زیاد عادی نبود.

حتی وقتی که سرود ملی ایران خوانده می شد صدای سوت و توهین ها شنیده می شد.

بله، کاملا همین طور بود.ای کاش در ان بازی همه ایرانی ها با هم متحد تیم ملی را تشویق می کردند.سكوهاي ورزشگاه ژرلاند به جایی برای درگیری های سیاسی تیدیل شده بود.موافقان و مخالفان با پرچم‌هاي گوناگون جو را به شدت سياسي كرده بودند، اما همانطور كه گفتم ميل به پيروزي بزرگ‌ترين هدف ما بود و بازيكنان بدون حاشيه بازي كردند.

 جالب اینجا بود که تا زمانی که ایران گل نمی زد مخالفان علیه ایران شعار می دادند ولی زمانی که ایران گل می زد آنقدر خوشحالی می کردند که انگار موافقند...

(خنده دسته جمعی) بله، همین طور بود.برای خود من و بازیکنان این نکته جالب بود.

بعد از بازي، شما و بازيكنان تيم ملي چه حسي داشتند و اوضاع چطوربود؟

خب ما بازی مهمی را برده بودیم.بازي قرن را برده بوديم و ايراني‌ها از خوشحالي در پوست خود نمي‌‌گنجيدند.اخبار از ایران می امد و عکس های ایران تمام دنیا را پر کرده بود.واقعا اوضاع زایدالوصف بود.

پس چرا در بازی مقابل آلمان  بازیکنان ما بی انگیزه بودند؟

بگذارید یک چیزی را از ته دلم به شما بگویم.با پيروزي برابر آمريكا، جام جهاني 98 براي مابه پايان رسيد. ما بعد از اين بازي بايد با آلمان مسابقه سوم را برگزار مي‌كرديم، ‌اما در آن شرايط اگر به بازيكنان مي‌گفتيم كه به‌ايران برگرديم آنها موافقت مي‌كردند چون مي‌دانستيم كه در چه مسابقه مهمي پيروز شده‌ايم و انگيزه‌مان براي بازي با آلمان چندان بالا نبود.ما قهرمانان ملی شده بودیم.پس مشخص بود که بی انگیزه باشیم اما امیداور به صعود هم بودیم و بد بازی نکردیم.واقعا اختلاف ما بافوتبال آلمان در سال 98 دو گل بود؟

در فوتبال جهان مسابقات زيادي وجود داشته كه سياسي بوده، جلال طالبی بازي ايران و آمريكا را به كداميك از بازیهای سياسي - فوتبالی تشبيه می کند؟

باور کنید مسابقه ايران با آمريكا با هيچ مسابقه‌اي قابل مقايسه نيست چون درجه اهميت و وزنه سياسي آن به مراتب بيشتر از ساير ديدارها بود. فكر نمي‌كنم ديگر فوتبال و مردم ايران بتوانند چنين مسابقه‌اي را تجربه كنند.

راستی چرا در ایران به شما تیم لیگ برتری نمی رسد؟

چون اهل باج دادن ودلالی نیستم.شما که بهتر می دانید